Wat zijn reikzones in ergonomie?

Einde van de dag, stijve nek, gespannen schouders – maar geen idee waarom? Je denkt misschien dat het gewoon komt van het zitten. Maar vaak ligt het aan hoe je muis, toetsenbord en andere spullen op je bureau staan. Daar komen reikzones om de hoek kijken.

Wat zijn reikzones?

In ergonomie beschrijven reikzones de gebieden om je heen waar je comfortabel en zonder moeite bij dingen kunt. Ze worden verdeeld in 4 horizontale en 3 verticale zones.

Reikzones zijn gebaseerd op de DSE-richtlijnen (Display Screen Equipment), die mensen beschermen die dagelijks achter een beeldscherm werken. Het idee is simpel: hoe verder je reikt vanuit je normale zitpositie, hoe meer je spieren en gewrichten belast. Een slecht ingerichte werkplek is een van de meest voorkomende redenen waarom je nek en schouders spannen na een lange dag achter je bureau. Het beïnvloedt ook je concentratie, energie en productiviteit.

4 typen horizontale reikzones

Om horizontale reikzones goed te begrijpen, stel je je ringen voor die zich vanuit je lichaam uitbreiden. Elke ring verandert hoe comfortabel je je voelt.

Zone 1

De comfortzone of primaire zone – het gebied recht voor je waar je alles met je onderarm kunt bereiken, terwijl je bovenarmen ontspannen langs je lichaam hangen. Je polsen blijven recht.

Hier horen je meest gebruikte spullen. Toetsenbord en muis horen in Zone 1 – en je koffie ook. We weten dat je daar vaak naar grijpt!

Zone 2

Hier verlaat je je comfortabelste positie en begint je arm te strekken. Dit is een goede plek voor dingen die je af en toe gebruikt – je waterfles, een notitieblok waar je een paar keer per uur in kijkt, of een tweede scherm.

Zone 3

Als je je armen helemaal uitstrekt, bereik je Zone 3. Hier passen dingen die je maar een paar keer per dag nodig hebt – een oplaadkabel of een bureaulamp. Grijp je hier vaak naar iets, schuif het dan dichter naar je toe.

Zone 4

Zone 4 is het maximale bereik. Grijp je daar regelmatig naartoe, dan hoort er waarschijnlijk iets op je bureau dat daar niet thuishoort. Enige uitzondering: je telefoon, als je hem niet voor werk nodig hebt. Laat hem bewust in Zone 4 liggen – uit het zicht, uit je gedachten.

Horizontale ergonomische reikzones zijn algemene richtlijnen op basis van een gemiddeld persoon – elk lichaam is anders. Gebruik deze afstanden als uitgangspunt en pas ze aan tot het goed voelt. De Health and Safety Executive (2013) adviseert onder andere om je muis binnen handbereik te houden, je polsen recht te houden en ongemakkelijke of herhaalde reikbewegingen te vermijden.

3 typen verticale reikzones

Verticale reikzones werken hetzelfde – maar in plaats van ringen naar buiten stel je je lagen voor boven en onder je ellebogen. Elke laag laat zien hoeveel je lichaam moet werken om iets op die hoogte te bereiken.

Zone A

Het gebied waar je onderarmen ongeveer horizontaal liggen ten opzichte van het bureaublad. Je ogen bevinden zich op dezelfde hoogte als de bovenkant van je scherm.

Zone B

De ruimte net boven Zone A tot schouderhoogte, of naar beneden tot halverwege je bovenbeen. Bijvoorbeeld een plank net boven je monitor of een lade die je een paar keer per dag opent. Af en toe prima – maar niet voor doorlopend gebruik.

Zone C

Alles boven je schouders of onder je knieën valt in Zone C. De bovenste plank waar je naar moet reiken, of een kabel op de grond. Als je elke keer je armen moet heffen of je rug moet buigen – gebruik dit gebied alleen voor opslag.

Verticale ergonomische reikzones zijn ook algemene richtlijnen – elk lichaam is anders. Gebruik ze als uitgangspunt en pas aan naar jouw behoeften.

Zo richt je je reikzones in

Als je je reikzones begrijpt, spot je problemen in je opstelling vroeg en los je ze op voordat ze groter worden.

Begin met je stoel

De zithoogte beïnvloedt al het andere – klopt die niet, dan schuift je hele werkplek uit Zone A. De makkelijkste manier om te beginnen is een ergonomische bureaustoel kiezen.

Als die goed is ingesteld, heb je een goed startpunt – maar de hoogte van je bureau moet je apart aanpassen om alles in Zone A te krijgen. Weet je niet welke Desktronic stoel bij je past? Lees meer over ergonomische stoelen die je lichaam goed ondersteunen.

Voeg een monitorarm toe

Daarmee zet je je scherm precies waar het hoort in Zone A – zonder extra ruimte op je bureau in te nemen. Zo blijft je reikzone vrij voor toetsenbord en muis.

Kies een zit-sta bureau

Een in hoogte verstelbaar bureau helpt je om in Zone A te blijven, of je nu zit of staat. Overweeg je je opties, dan is onze gids over het kiezen van een zit sta bureau een goed startpunt, en de voordelen van een sta bureau kunnen je comfort en concentratie merkbaar verbeteren.

Veelgemaakte fouten

• Muis op een andere hoogte dan het toetsenbord. Het hoogteverschil veroorzaakt constante schouderrotatie – houd beide op hetzelfde niveau.
• Monitor te ver weg of te hoog. Je leunt naar voren of belast je nek zonder het te merken. Je bureahoogte aanpassen is de eerste stap naar een oplossing.
• Toetsenbord te ver weg. Schuif je het naar de achterkant van je zit sta bureau, dan werken je armen de hele dag buiten Zone 1. Houd het aan de voorkant van het blad.